Column van Caroline Ven (De Tijd, 15 februari 2012)

De jongste weken kreeg ik er koude rillingen van. Het bijna lichtzinnige gemak waarmee sommige opiniemakers pleiten voor een exit van Griekenland uit de eurozone.

Economische convergentie

Toegegeven, er schuilt wel iets van een eurofiel in mij. In de jaren 90 volgde ik de aanloop naar de totstandkoming van de Europese muntunie op de voet. Het was een hoopgevend project van economische convergentie. De overheidstekorten werden dapper teruggedrongen. Dankzij loonmatiging, zeker in de tweede helft van die jaren 90, werd ook prijsstabiliteit verzekerd. Er was een groot draagvlak bij de bevolking voor de noodzakelijke hervormingen. De baten van deelname aan de muntunie maakten dat het de moeite loonde. En er was de overtuiging dat hoe dan ook het zetten van de tering naar de nering economisch zinvol was, of het nu ging om bezuinigingen of loonmatiging, ook in Griekenland.

Eens de muntunie een feit was, werden de teugels echter gevierd. De markten gedroegen zich alsof met het wisselkoersrisico ook het debiteurenrisico van de baan was. Dankzij goedkope leningen werd verdere schuldafbouw schijnbaar overbodig. Over de onderlinge concurrentiekrachtverhoudingen kraaide geen haan. De Lissabonagenda om van Europa de meest competitieve kenniseconomie te maken tegen 2010 bleef dode letter. Voeg daar nog de excessen op de financiële markten of de vastgoedmarkten aan toe, en we staan waar we nu staan.

Geen tovermiddel

Een exit uit de eurozone is niet het verhoopte tovermiddel. De Griekse export bedraagt amper een kwart van het bruto binnenlands product. Het land voert bovendien meer in dan uit. Bij een devaluatie zal de nettofactuur aan het buitenland enkel verslechteren. Bovendien zal de buitenlandse schuld nog vergroten, tenzij men dat compenseert via een schuldherschikking. Daar is geen exit voor nodig. In of buiten de eurozone, Griekenland is aangewezen op internationale financiële steun. Bovendien dreigt een domino-effect waarbij een verder Europees desintegratieproces onvermijdelijk wordt.

We moeten lessen trekken uit wat is misgelopen. De bijsturing is volop aan de gang. Structureel via het Europese 'six pack' dat onder meer de begrotingsoefeningen van de lidstaten heel wat minder vrijblijvend maakt. De strikte voorwaarden gekoppeld aan het toekennen van internationale financiële steun versterken die discipline. Door op korte termijn gigantische saneringen op te leggen verliest het europroject steun van de bevolking. Het is bovendien onvoldoende. In de Europese constructie zou behoorlijk bestuur afdwingbaar moeten worden. De landen in nood behoeven structurele hervormingen waarbij de staatskas kan genezen, dankzij gezonde economische bedrijvigheid en een hogere werkzaamheidsgraad. Daarom moeten zij opnieuw meer concurrentieel worden, en dat vergt iets meer tijd. De enige manier om dat te bereiken is door het verhogen van de productiviteit, gekoppeld aan loonmatiging. Landen zoals Duitsland - herinner u, een klein decennium geleden nog omschreven als de zieke man van Europa - hebben die formule toegepast, en met succes.

Caroline Ven is gedelegeerd bestuurder van het ondernemersplatform VKW.

 © Mediafin