Bij hun terugkeer naar het traditionele bankieren komt het kredietrisico weer centraal te staan. “Vroeger was er in elk directiecomité van elke bank een verantwoordelijke voor uitsluitend kredieten”, herinnert Marcel Le Moine (TriFinance) zich van toen hij nog bankier was bij Fortis.

Degradatie 

“Dat lid van het directiecomité was ten overstaan van de CBFA hoofdelijk verantwoordelijk voor het beheer van de risico’s. Maar op een bepaald moment is dat directielid gedegradeerd tot adjunct van de chief risk officer en het statuut van de kredieten als functie verwaterde door ze in vele gevallen onder te brengen in de backoffices.

De verantwoordelijke kredieten krijgt dus minder invloed en heeft zeker al geen veto meer in het directiecomité. En de chief risk officers? Ja, die waren vooral bezig met operationele risico’s zoals men die vindt in de marktenzalen. Vergeet daarbij ook niet dat er in het uitvoerend management nogal wat mensen zaten die nooit bankier waren geweest. Kunnen zij met voldoende precisie inschatten wat de risico’s van een bank zijn? Een behoorlijk aantal goeie kredietmensen vroegen bovendien mutatie naar de commerciële activiteiten omdat daar wel bonussen uitgekeerd werden. Men zou kunnen stellen dat een deel boswachters nu in het andere kamp werkten…”

Bankverzekeringsmodel

Ook het bankverzekeringsmodel speelde mee. Le Moine: “De risico-inschatting van een bank heeft wezenlijk niets te maken met die van een verzekeringsbedrijf . Het risico van een verzekeraar is vooral een intrestrisico. Je krijgt premies, belegt die volgens wettelijke prudentiële criteria om aan vooraf bekende verplichtingen te voldoen.” Voor de onbekende risico’s (brand en ongevallen…) leg je reserves aan op basis van statistieken, zodat je je premies op een verantwoorde manier kunt bepalen. Enfin, je kan relatief eenvoudig je verbintenissen inschatten en je gelden goed en duurzaam beleggen opdat op een bepaald ogenblik in de tijd al wat je binnen krijgt aan kapitaal en verdient aan intresten, volstaat om te dekken wat je moet betalen en om eigen vermogen bij te creëren, zodat je steviger wordt en meer zaken kunt gaan doen.

CDO's 

In een bank heb je naast kredietrisico’s ook operationele risico’s: wisselrisico’s, transactierisico’s, marktenrisico’s… Op een bepaald moment zag je iemand chief risk officer worden van een grootbank die eigenlijk geen voeling meer had met krediet. Hij kwam zelf uit de marktenzaal. Daar ligt een stuk verklaring waardoor zo iemand zich laat inpakken door de argumenten van commerciële mensen die gesofistikeerde producten zoals CDO’s verdedigen. De kredietfunctie kon dat niet meer tegenhouden. En het oordeel van de rating agencies werd de facto aanvaard. Ik kan u nog altijd documenteren dat ik in tempore non suspecto gezegd heb dat ik CDO’s niet begreep en dat ik er niet van wilde weten. In kredietverlening doe je niet wat je niet begrijpt en je verstrekt het niet aan een cliënt die je niet kent.