De crisis schudt ons heel abrupt wakker. Wat gisteren nog evident was, is dat vandaag niet meer. De toekomst van gevestigde waarden komt plots op de helling te staan en ingrepen zijn nodig om bepaalde bedrijven en zelfs sectoren op de rails te houden.

The Economist suggereerde onlangs dat de crisis zal leiden tot een deglobalisering. Volgens hen laten de gevolgen zich het meest voelen in die landen en sectoren die zich het meest hebben opengesteld voor globalisering en voor de wereldhandel. Een eventuele drang naar protectionisme zal de deglobalisering nog verder versterken.

Flexibiliteit

Tezelfdertijd veroorzaakt de crisis ook een shake out, een survival of the fittest. Die bedrijven die in het verleden log en vadsig waren geworden, moeten nu plots slank en flexibel opereren. Ze moeten reageren op een omgeving die razendsnel verandert en dat stelt hen voor grote problemen. De vraag is of ze daartoe in staat zullen zijn. Onwillekeurig dringt zich de vergelijking op met de dinosaurussen, die ooit ook uitstierven omdat ze niet langer pasten in hun omgeving. De mensheid en zeker de bedrijfswereld, had toch wat vooruitziender kunnen zijn dan de dinosaurussen. Maar blijkbaar was het niet zo eenvoudig.

Zelfgenoegzaamheid

In hun in 1990 gepubliceerde boek ‘The machine that changed the world’, toonden onderzoekers van het Amerikaanse MIT toen reeds duidelijk aan waar het in de westerse en vooral in de Amerikaanse automobielindustrie fout liep. Ze analyseerden hoe de Japanners, en vooral Toyota, met hun lean manufacturing veel betere resultaten boekten. De auteurs beschreven onder andere hoe men daar streefde naar een ‘first time right’-productie, waardoor er geen herstelzone meer nodig was op het einde van de lijn. De reactie van de westerse autobazen was: “Dat is onmogelijk. De Japanners moeten dat hebben, ze hebben ze alleen verborgen voor de onderzoekers”. Dit typeert de zelfgenoegzaamheid van de westerse autobouwers. De gevolgen zijn inmiddels bekend. Toen het boek verscheen was Toyota half zo groot als General Motors. Vandaag heeft Toyota GM voorbijgestoken als grootste autobouwer en is het een van de meest succesvolle bedrijven van de voorbije 50 jaar. Kijk ook naar de statistieken van de betrouwbaarheid van wagens. De top vier bestaat uit Japanners. De vraag is wanneer ook zij voorbijgestoken worden door de Chinezen of andere BRIC-landen.

Het is nu van kapitaal belang dat wij in Europa onze zelfgenoegzaamheid opzijschuiven en onze traditionele methodes en denkpatronen in vraag stellen. We moeten dit doen in alle sectoren, gaande van de banken, over de automobielsector tot aan het overheidsapparaat. Hopelijk reageren we nu snel en doeltreffend en kunnen we nog vermijden dat we het lot van de dinosaurussen ondergaan.