De Duits-Amerikaanse chemicus Michael Braungart levert met zijn cradle to cradle-filosofie al enkele jaren stof tot discussie. Zo heeft hij het over het radicaal heruitvinden van productieprocessen zodat we materialen steeds opnieuw kunnen gebruiken.

Hij neemt daarbij de chemiesector onder vuur en zegt dat toxische stoffen taboe zijn omdat ze de kringloop stoppen. Braungart stelt de chemiesector wel heel clichématig voor. Hij zegt bijna zoveel als “Weg met de chemie!” Toch heb ik altijd wel bewondering voor iemand die met nieuwe ideeën komt en die aandacht heeft voor innovatie. Maar ik wil bij de filosofie van Braungart enkele nuances aanbrengen. In theorie ben ik het er mee eens om enkel producten te maken die biologisch afbreekbaar en recycleerbaar zijn.

Gif

Maar ten gronde ben ik het met hem oneens als hij bijvoorbeeld beweert dat een televisietoestel 4.000 giftige stoffen zou bevatten. Lang niet alle chemische stoffen zijn per definitie giftig. Of een stof giftig is, hangt af van de hoeveelheid en de concentratie. Je zou zo bij wijze van spreken kunnen zeggen dat ook zout giftig is. In een te hoge dosis dan welteverstaan.
Bovendien neem ik aan dat Braungart, net als wij allemaal, dagelijks op een of andere manier gebruik maakt van de chemie. De chemische sector heeft de consumentenmarkt enorm gedemocratiseerd. Dankzij de chemie, dankzij heel wat kunststoffen zijn de meeste producten uit het dagelijkse leven vandaag betaalbaar voor iedereen. Of het nu gaat om kledij, huishoudtoestellen, isolatieproducten, bouwmaterialen of auto’s… overal is chemie inside! Daarom is het best niet het kind met het badwater weg te gooien.

Verbranden

Wel vind ik dat chemie, energie en duurzaamheid vandaag mooie raakvlakken kennen. En natuurlijk moet er nagedacht worden over het efficiënt inzetten van grondstoffen. Neem nu bijvoorbeeld olie. Is het echt nodig dat we olie verbranden om ons te verwarmen en van energie te voorzien? Het zou nuttiger zijn om die olie exclusief voor chemische doeleinden te gaan gebruiken. En bijgevolg onze energie en warmte uit andere bronnen te halen. Dat zou in de eerste plaats vermijden dat al die CO2 die nu bij de verbranding vrijkomt, nog in de lucht terechtkomt. Wanneer olie wordt gebruikt om kunststof te vervaardigen komt de CO2 tenminste niet in de lucht terecht, maar zit ze vervat in de kunststof materialen. CO2 zou enkel kunnen vrijkomen bij verbranding, maar verbranding is te vermijden als je tot recyclagesystemen kan komen.

Risico’s inschatten

Want het is zeker niet de bedoeling dat de chemiesector op zijn lauweren zou mogen rusten. Het is de taak van deze sector processen en producten te ontwikkelen die minder grondstoffen en minder energie verbruiken en zoveel mogelijk recycleerbaar zijn. We mogen ons echter geen illusies maken, aan elke industriële activiteit, zijn voor- en nadelen verbonden. Dat hebben we reeds gemerkt wanneer biodiesel en bio-ethanol dezelfde gewassen gebruiken die ook in de voeding gaan. Aan elke activiteit die de mens onderneemt, zijn risico’s verbonden. Het is de taak van de ondernemer die risico’s juist in te schatten en te beheersen.