VIA of “Vlaanderen In Actie” deed eind januari een lovenswaardige poging om een tweede adem te vinden en de doelstellingen te definiëren die Vlaanderen anno 2020 zou moeten halen. Bedoeling is dat we ons tegen dan positioneren als “slimme logistieke draaischijf” van Europa en als “medisch centrum”.

De inspanningen van de talrijke deelnemers, onder wie bedrijfsmensen, sociale partners, politici, ambtenaren en “captains of society”, verdienen onze waardering. De doelstellingen en hun nicheaanpak hebben zeker hun waarde.

Het symposium waarop het resultaat werd voorgesteld, had duidelijk de bedoeling om enthousiasme op te wekken, zij het dat show en goede voornemens het nogal eens haalden op diepgang. Opvallend was ook de eensgezindheid onder een aantal actoren die in normale tijden nochtans heel tegenstrijdige standpunten hebben. In de wandelgangen stelden velen zich echter de vraag over de wijze waarop deze doelstellingen zullen gerealiseerd worden en over de haalbaarheid ervan. Daarover viel er inderdaad weinig te vernemen, en daar ligt nochtans de grote uitdaging.

Attitude

Er zal veel moeten veranderen in onze maatschappij, willen we het doel bereiken, en nog het meest op het vlak van attitude, wat vaak het moeilijkste is. Om een paar voorbeelden te geven: de Vlaming zal toleranter moeten worden en meer denken in functie van de maatschappij en de toekomst in plaats van het eigenbelang op korte termijn. Van dorpsmens zullen we wereldburger moeten worden. We zullen durf en ondernemingszin moeten aankweken en falen mag niet langer een taboe zijn.

Zelfgenoegzaamheid moet plaats maken voor kritische zin en streven naar verbetering. De loodzware bureaucratie, die werkt als een rem op vooruitgang en innovatie, moet worden afgebouwd. Willen we dynamischer overheidspersoneel hebben, dan moeten de vaste benoemingen radicaal afgeschaft worden. Salarissen op basis van anciënniteit zullen moeten vervangen worden door een remuneratie op basis van prestatie.

Isolement doorbreken 

Zowel de onderwijswereld als de gezondheidssector moeten ontsnappen uit hun geïsoleerde wereld en zich openstellen voor uitwisseling van ideeën en principes met o.a. de bedrijfswereld. Politici zullen zich opnieuw als echte staatslui moeten gedragen in plaats van platvloerse politieke spelletjes te spelen en hun verantwoordelijkheid te ontlopen. Het cumuleren van politieke mandaten moet absoluut verboden worden en competentie moet het halen op populariteit. De media moeten zich ernstig bezinnen over hun taak als kritische observatoren eerder dan te fungeren als dienaars van de oplagecijfers. De vakbonden en bedrijfsleiders moeten de handen in elkaar slaan met als enig doel meer welvaart en vooral welzijn te creëren voor alle actoren in de bedrijfswereld. De bedrijfsleiders, bestuurders en aandeelhouders moeten het juk van zich afgooien van de kwartaalresultaten en de beurskoers. Het totaal achterhaalde verschil in statuut tussen bedienden en arbeiders moet verdwijnen.

Als je deze en nog veel andere opdrachten op een rij ziet, dan realiseren we ons hoe zwaar de taak is die ons te wachten staat. Laten we hopen dat alle spelers de moed hebben om de nodige hervormingen te benoemen en ten gronde aan te pakken, want alleen op die manier kunnen de mooie doelstellingen ooit gerealiseerd worden.