Voor Bruno Tindemans, decaan van Flanders Business School, is de idee van een eed voor MBA-studenten vooral een aanleiding om de aandacht voor ethiek en integriteit scherp te stellen. Zijn instituut kijkt naar de rol van een bedrijf in een samenleving door de bril van de ondernemer. En die verkennen per definitie onbekend terrein.

Een serieuze managementschool zet aan tot reflectie op juist handelen tegenover goed en kwaad. Dat gaat veel dieper dan het pragmatische en heeft met levenshouding te maken. En dan komt het ouderwetse begrip van gewetensvorming bij mij op. Alleen zie ik daar in de actuele context weinig aandacht voor. Richard Dawkins stak nochtans een interessant debat in gang met zijn stelling dat de wetenschap godsdienst overbodig heeft gemaakt. Vlaanderen lijkt nauwelijks deel te nemen aan deze internationale debatten.

Als businessschool geven wij ethiek een plaats binnen onze opleiding vanuit onze specifieke focus op ondernemerschap en op de start van nieuwe economische activiteiten in bestaande bedrijven. Voor ondernemers is de problematiek meteen scherper, want een ondernemer kan niet altijd de veilige, begane paden volgen. Hij tast per definitie grenzen af en engageert zich in zaken waarvoor soms nog geen regels bestaan. Iedereen die een businessplan ontwikkelt, start en een tijd werkt, ziet wellicht zijn kapitaal verminderen. Toch moet hij misschien iemand aanwerven om verder te kunnen. Hij of zij gaat dus een engagement aan met andere mensen; een bewustzijn kweken van de mogelijke consequenties van dat engagement is dan wel op zijn plaats. En dan hebben we het nog niet over de ruimere problematieken die gesteld worden door de globalisering of technologische ontwikkelingen zoals de biotechnologie.

Flanders Business School geeft de ethische dimensie vorm vanuit twee invalshoeken. Het eerste is integer leiderschap. In onzekere situaties is het enkel mogelijk om leiderschap te incarneren door integer te zijn. Doen wat je zegt en zeggen wat je doet. In risicovolle situaties is integriteit wellicht de enige vorm van leiderschap, want niemand weet of je bepaalde engagementen kan nakomen zoals voorzien.

Het tweede element is de vorming: we zetten confrontaties en debatten op om tot normen- en waarden te komen die passen in een ethiek van de toekomst. Ondernemerschap gaat immers over acties die je nu onderneemt met hopelijk positieve gevolgen later. Asbestgebruik was ooit aanvaardbaar, maar kan u jaren later blijkbaar voor de rechter brengen. Zullen bedrijven die nu CO_{2 uitstoten hetzelfde lot ondergaan in de toekomst?}

Concreet laten wij studenten scenario’s maken voor de toekomst die hen bewustmaken van mogelijke ethische ontwikkelingen. Neem de klimaatproblematiek: het wordt stilaan duidelijk dat de pure vrije markt dit probleem niet zal oplossen. Zoals ook het fenomeen kinderarbeid in het verleden niet spontaan verdwenen is. Er was daarvoor wetgeving nodig vanuit een bepaalde hiërarchie. Kortom, ondernemers begeven zich dikwijls in een nieuwe context waarin zich mondiaal een nieuwe ethiek nog aan het ontwikkelen is. Omdat ondernemerschap nu eenmaal bezig is met de toekomst, vragen we ons af welke ethiek relevant zal zijn. Er groeien immers voortdurend nieuwe consensussen over problemen rond banken en het financieel systeem, de vergrijzing, opwarming, migratie, grondstoffen, waterschaarste … Kortom, domeinen waar opportuniteiten voor ondernemers liggen.